Hiện nay, có rất nhiều loại câu hỏi khác nhau mà các nhà giáo dục có thể sử dụng để đánh giá đầu ra học tập. Tuy nhiên, để thiết kế những câu hỏi đánh giá chính xác khả năng của người học lại là một thách thức không nhỏ. Trong đó, Câu hỏi nhiều lựa chọn là một hình thức kiểm tra kiến thức của người học đang được áp dụng rộng khắp hiện nay. Vậy, làm thế nào viết nên những câu hỏi nhiều lựa chọn thật ấn tượng? Hãy cùng khám phá trong bài viết hôm nay. 

Chìa Khóa Vàng Giúp Viết Câu Hỏi Nhiều Lựa Chọn Ấn Tượng

Nguồn ảnh Sophie Janotta từ Pixabay 

Về cơ bản, câu hỏi nhiều lựa chọn là loại câu hỏi chỉ có duy nhất một đáp án đúng trong số những phương án trả lời được đưa ra. Những phương án còn lại được xem như yếu tố gây nhiễu làm người học bị phân tâm. Mỗi câu hỏi nhiều lựa chọn bao gồm hai phần: phần Thân và phần Lựa chọn. Trong đó, Thân là phần mang câu hỏi, chứa đựng vấn đề cần giải quyết. Còn phần Lựa chọn gồm nhiều phương án trả lời để người học tìm một đáp án đúng.

Bây giờ, hãy cùng khám phá chiếc chìa khóa vàng để thiết kế phần Thân và phần Lựa chọn của câu hỏi.

Chìa Khóa Viết Phần Thân Câu Hỏi

#1: Hướng đến cải thiện tư duy người học 

Nhà Tâm lý giáo dục Benjamin Bloom đã đưa ra Thang đo nhận thức học sinh bao gồm sáu cấp độ: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Điều này có nghĩa là mục đích cuối cùng của việc sử dụng những loại câu hỏi khác nhau trong bài học không phải chỉ để giúp học sinh nhớ hay hiểu kiến thức mà hơn thế, nó phải hướng đến đánh giá và sáng tạo ra những cái mới. Do đó, câu hỏi nhiều lựa chọn phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng. Bên cạnh việc kiểm tra kiến thức tổng quát của người học, nó phải giúp người học phát triển tư duy bậc cao như giải quyết vấn đề, tư duy phê phán hay sáng tạo. Vì thế, đừng lãng phí thời gian với những câu hỏi về những sự thật hiển nhiên như: Mặt trời mọc đằng Đông, lặn đằng Tây hay Nước sôi ở 100°C v.v. Thay vào đó, bạn có thể tham khảo ví dụ dưới đây. 

Hướng đến cải thiện tư duy người học

Như vậy, để lựa chọn chính xác đáp án trả lời, người học chắc chắn phải phân tích và tìm ra quy luật của dãy số.

#2: Sử dụng từ để hỏi và dấu câu

Nhìn chung, sử dụng các từ để hỏi như “Điều gì”, “Tại sao”, “Nào”,  “Như thế nào” v.v trong phần Thân câu hỏi là một cách tốt. Đồng thời, phần Thân nên được trình bày dưới dạng một câu hỏi hoàn chỉnh với cấu trúc câu đơn giản để người học có định hướng rõ ràng về phương án trả lời họ cần tìm. Hơn nữa, đừng nên bỏ trống một phần trong câu hỏi. Nói cách khác, một câu hỏi hoàn chỉnh kết thúc bằng một dấu hỏi được khuyến khích sử dụng nhiều hơn một câu hỏi với chỗ trống. 

Ví dụ, thay vì viết phần thân câu hỏi : “Taxi đen” nổi tiếng ở ____________. Chúng ta có thể viết theo một cách hiệu quả hơn như sau: 

Sử dụng từ để hỏi và dấu câu

#3: Truyền tải đầy đủ thông tin

Đây là một điều vô cùng cần thiết. Phần Thân câu hỏi nên diễn giải vấn đề rõ ràng, mạch lạc và đầy đủ thông tin. Sẽ thật tuyệt nếu như người học có thể trả lời ngay khi đọc xong câu hỏi mà không cần nhìn đến các phương án trả lời được đưa ra. Như vậy, nếu phần thân không trình bày cụ thể và rõ ràng vấn đề, nó sẽ làm cho câu hỏi trở nên mơ hồ, thậm chí khiến người học nản chí.

Ngoài ra, phần lớn câu chữ nên được đặt ở phần Thân để làm cho các phương án trả lời ngắn gọn hơn. Bằng cách này, các phương án trả lời có thể trở nên ngắn gọn nhất có thể với các từ khóa khiến cho người học dễ dàng tiếp thu. Dưới đây không phải là một ví dụ tốt để đưa ra cho người học:

Câu nào trong những câu dưới đây là đúng?

A. Melbourne được biết đến như kinh đô thời trang của thế giới

B. Milan được biết đến như kinh đô thời trang của thế giới

C. St Petersburg được biết đến như kinh đô thời trang của thế giới

D. Rome được biết đến như kinh đô thời trang của thế giới

Nếu bạn mong muốn có một câu hỏi hay hơn, dưới đây là một gợi ý: 

Truyền tải đầy đủ thông tin

#4: Loại bỏ những thông tin không cần thiết

Như đã đề cập trước đó, Thân câu hỏi nên chứa đầy đủ thông tin. Tuy nhiên, đầy đủ không có nghĩa là bao gồm quá nhiều thứ, thậm chí cả những thông tin không cần thiết.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, câu hỏi nhiều lựa chọn được đánh giá cao hơn bởi độ tin cậy, độ hiệu lực và độ linh hoạt của nó. Do đó, nếu bạn sử dụng quá nhiều dữ liệu không cần thiết vào phần Thân câu hỏi, nó “có thể làm giảm độ tin cậy và độ hiệu lực của điểm kiểm tra” (Haladyna và Downing, 1989). Sau đây là một câu hỏi mà phần Thân của nó chứa những thông tin không cần thiết:

Ngày nay, có rất nhiều dạng ô nhiễm. Ô nhiễm không khí là một trong những vấn đề đe dọa lớn nhất đến môi trường và ảnh hưởng đến: con người, động vật, mùa màng, các thành phố, rừng, hệ sinh thái dưới nước… Ô nhiễm không khí có thể giảm bớt khi chúng ta:

A. Sử dụng phương tiện giao thông cá nhân

B. Đốt nhiên liệu

C. Sử dụng phương tiện giao thông công cộng

D. Chặt phá rừng

Thay vì cách đặt câu hỏi như trên, bạn có thể viết lại như sau:

#5: Tránh sử dụng từ phủ định

Thực tế, người học thường gặp khó khăn khi hiểu những câu hỏi chứa những từ phủ định (Rodriguez, 1997). Nếu người học đã quen thuộc với tài liệu học tập, thì ngay khi đọc câu hỏi họ có thể bỏ qua những từ phủ định. Kết quả là họ có thể lựa chọn sai đáp án dù họ thực sự hiểu vấn đề. Tuy nhiên, trong trường hợp bạn bắt buộc phải sử dụng từ phủ định, hãy làm nổi bật nó bằng cách viết hoa toàn bộ hoặc in đậm nó lên để người học dễ dàng quan sát. Do đó, thay vì viết: Quốc gia nào hiện nay không duy trì chế độ Quân chủ?, bạn nên viết câu hỏi như sau: 

Chìa Khóa Viết Phần Lựa Chọn Của Câu Hỏi

#1: Sử dụng duy nhất một đáp án đúng

Như đã đề cập ở những phần trước đó, câu hỏi nhiều lựa chọn là dạng câu hỏi có một đáp án đúng. Do đó, nó nên có duy nhất một đáp rõ ràng hơn và đúng hơn cả so với những phương án trả lời khác. Nếu không, người học sẽ rất khó để đưa ra quyết định. Ví dụ, bốn phương án trong ví dụ dưới đây khiến người học rất khó để quyết định đâu là câu trả lời đúng nhất của câu hỏi. Bởi chẳng cái nào là luôn đúng trong mọi trường hợp. 

#2: Thiết kế phương án trả lời tương đồng về độ dài

Phần Lựa chọn hiển nhiên nên được trình bày rõ ràng và súc tích. Vì thế, việc sử dụng độ dài của phương án trả lời như một gợi ý để người học dễ dàng tìm đáp án đúng là điều không nên. Trong một vài trường hợp, người học có xu hướng đoán đáp án trả lời dựa vào độ dài của các lựa chọn. Các phương án dài nhất thường là những đáp án đúng nhất. Tuy nhiên, nếu bạn không thể làm cho bốn lựa chọn có cùng độ dài, hãy sử dụng hai phương án ngắn hơn, hai phương án dài hơn. Dưới đây là một ví dụ minh họa:

#3: Tránh sử dụng “Tất cả các đáp án trên” hoặc “Không đáp án nào ở trên”

Đây là những phương án không được khuyến khích sử dụng trong phần Lựa chọn của câu hỏi. “Tất cả các đáp án trên” dường như là phương án cho điểm học sinh. Nói cách khác, phương án này giúp người học có thể chọn được đáp án đúng ngay cả khi họ không chắc chắn về những lựa chọn khác. Nếu người học xác định có hai phương án chính xác thì câu trả lời đúng chắc chắn sẽ là “Tất cả các đáp án trên”. Ngược lại, nếu họ thấy có một phương án sai, điều này đồng nghĩa với “Tất cả các đáp án trên” không phải là đáp án chính xác. Thậm chí có nhiều học sinh thường chỉ đọc phương án trả lời đầu tiên, sau đó quyết định xem nó đúng hay sai rồi lựa chọn luôn mà không đọc hết tất cả các phương án trả lời được đưa ra. 

Tương tự, “Không đáp án nào ở trên” là phương án không có ý nghĩa. Nó không giúp kiểm tra mức độ hiểu biết của người học ra sao mà chỉ để biết những phương án gây nhiễu là sai.

Bên cạnh những lưu ý trên, hãy suy nghĩ kỹ khi sử dụng những từ chỉ mức độ tuyệt đối như “tất cả”, “luôn luôn”, hay “không bao giờ”. Bởi phần lớn chúng ta đều biết rằng có rất ít thứ luôn luôn đúng hoặc sai. Do đó, những phương án lựa chọn có chứa những từ trên có thể dễ dàng bị gạt đi. Vì thế, hãy cân nhắc và tránh sử dụng những từ trên nhất có thể. 

#4: Thay đổi thứ tự của các đáp án đúng

Việc phân bố ngẫu nhiên thứ tự của các đáp án đúng là một điều cần thiết. Đừng để thứ tự của các đáp án đúng trở thành gợi ý cho người học. Hãy chắc chắn rằng phần lớn các đáp án đúng của bạn không phải vị trí của “B” hay “C”. Đây là điều vẫn thường xảy ra. Vì thế, sau khi hoàn thành việc viết các câu hỏi nhiều lựa chọn, hãy đọc lại và thay đổi trật tự của các đáp án chính xác. 

Mẹo: Nên giới hạn số lượng phương án trả lời từ 3 đến 5 để làm câu hỏi trở nên khách quan.

Như vậy, bạn đã nắm được chiếc chìa khóa vàng cho thiết kế câu hỏi Nhiều lựa chọn ấn tượng. Hãy tải Activepresenter và tự tạo ra những câu hỏi của riêng mình. Đừng quên liên hệ với chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ kịp thời. Chúc bạn có những trải nghiệm thú vị với ActivePresenter.